De geschiedenis
en het gebruik van de midwinterhoorn.
Het midwinterhoornblazen had in
voorchristelijke tijd al een symbolische betekenis. In de
Romeinse tijd dachten de Germanen dat in de winter het licht
niet meer terug zou komen. Men blies daarom op een hoorn
om de duisternis te verdrijven.
Ook de Bataven bliezen op een hoorn
tijdens het zogeheten Joelfeest en wilden daarmee hun vruchtbare
grond beschermen tegen boze geesten.De hoorn die men destijds
gebruikte was waarschijnlijk een uitgeholde runderhoorn
Later, toen de heidenen werden gekerstend is het gebruik
door de christenen overgenomen en werd er geblazen om de
geboorte van Christus aan te kondigen.
Om het effect zo sterk mogelijk
te maken bespeelt men vaak de hoorn vanaf de rand van een
diepe put, zodat de lage toon extra versterkt wordt. Verder
bestond het gebruik om de “natte
hoorn” in de put op te hangen zodat deze door het water
begon uit te zetten. Hierdoor sloten de beide helften luchtdicht
op elkaar. Mede door het gewicht van de hoorn gaf men er
de voorkeur aan vanaf de rand van de put te blazen.
Het blazen begint op de eerste zondag van de advent en eindigt
op Drie Koningen.
Het midwinterhoornblazen geschiedt in een traditioneel gebied,
te weten Twente en de Achterhoek met het aangrenzende Duitse
gebied.
Uit oude documenten blijkt, dat er in 1485 werd geblazen
in Sonsbeck, een plaatsje achter Kleve. Dat gebied vormde
destijds een geheel met de Achterhoek, omdat de landgrenzen
toen anders liepen.
Folklore
Het symbolische
gebruik stierf uit en met de komst van moderne communicatie-
middelen verdween ook de praktische rol van de hoorn (bijv.
als er bij een boer hulp verlangd werd bij de geboorte van
een kalf, werd er ook op een hoorn geblazen).
Pas in de vijftiger jaren begonnen
liefhebbers, uit folkloristische overwegingen, het hoornblazen
in ere te herstellen.
Solo-instrument
De
midwinterhoorn is een uitgesproken solo-instrument. Als een
aantal mensen samen blazen is dat geen gehoor. Bijna geen
twee hoorns klinken gelijk. Als dit wel gebeurt, mag dit
puur toeval genoemd worden. Een hoorn klinkt het mooist als
je hem van enige afstand hoort. Onder de juiste omstandigheden,
met winters weer en een harde bodem, kun je kilometers ver
het geluid horen. |